Sveti Sava – utemeljivač obrazovanja, države i Srpske pravoslavne crkve

Srpska pravoslavna crkva i vjernici proslavljaju danas Svetog Savu, utemeljivača srpske crkve, države i školstva. Sječenjem slavskog kolača i priredbama, koje će biti skromnije ove godine zbog epidemiološke situacije, na svečan način biće obilježen ovaj veliki praznik kao školska slava. U Bratuncu će načelnik Srđan Rankić uručiti nagrade osnovcima i srednjoškolcima, koji su se istakli u likovnim i literarnim radovima. Prije toga, lomljenje slavskog kolača biće upriličeno u Crkvi Uspenja Presvete Bogorodice.

Sveti Sava bio je prvi srpski arhiepiskop, svetitelj i prosvjetitelj. Bio je najmlađi sin Velikog župana Stefana Nemanje, kršten kao Rastko, a kada se zamonašio uzeo je ime Sava. Rastko se na Svetoj Gori zamonašio, uprkos snažnom protivljenju roditelja koji su mu namijenili vladarsku misiju. Njegovim ustoličenjem za arhiepiskopa 1219. godine utemeljena je i samostalna Srpska pravoslavna crkva. Prije dvije godine, u spomen na taj događaj, obilježeno je 8 vijekova autokefalnosti SPC.

Zajedno sa ocem Stefanom, zamonašenim kao Simeon, Sveti Sava je osnovao Hilandar, izgradio još 14 manastira i tako postao ktitor prve srpske duhovne zajednice na Svetoj Gori. Sveti Sava je napisao tipik po kome se monasi vladaju, a napisao je i žitije svog oca, Prepodobnog Simeona Mirotočivog.

U Studenici je 1209. godine osnovao prvu bolnicu na području srpske države. Smatra se i začetnikom srpske srednjovjekovne književnosti, pa je stoga i zaštitnik prosvjetnih ustanova.

Sveti Sava je 1219. izdejstvovao autokefalnost Srpske pravoslavne crkve, a njegova djela Nomokanon (1220) i Sinodik pravoslavlja (1221) postala su pravni i duhovni stubovi srpske državnosti. Upokojio se 1236. godine u bugarskom gradu Veliko Trnovo, na povratku sa drugog hodočašća u Svetu zemlju. Ostao je upamćen kao prvi arhiepiskop Srpske pravoslavne crkve, kao i osnivač i tvorac Svetosavskog pravoslavlja.

Sinan-paša spalio je na Vračaru 1594. mošti Svetog Save, koje su do tada bile čuvane u manastiru Mileševa. Smatra se da su Turci mošti Svetog Save spalili u pogrešnom uvjerenju da će tako uništiti vjeru i svaki njegov uticaj na Srbe.