Srebrenica kroz istoriju

Područje Srebrenice i okoline ima veoma zanimljivu i dugu istoriju. Još u rimsko doba na području današnje Srebrenice postojao je grad Domavija. Smatra se da je eksploatacija rude u rudniku Sase počela još u III vijeku nove ere i smatra se da je zahvaljujući tome Domavija imala skoro 30.000 stanovnika i bila jedan od većih gradova u Evropi u tom periodu.

Treba istaći da su rudnik Sase, a i obližnje naselje, dobili ime po germanskom plemenu Sasi, za koje se tvrdi da su se prvi u istoriji ozbiljnije bavili rudarenjem.

Zbog svega toga sama Srebrenica je važan arheološki lokalitet, ali ne i jedini na području današnje opštine. Znamo da se u blizini Skelana danas nalazi muzej gdje je tokom II vijeka nove ere bilo naselje Municipium malvesiatium, koje je bilo značajan administrativni centar regije u rimskom periodu.

Nakon doseljavanja Slovena i raspada Zapadnog rimskog carstva u V i VI vijeku, Domavija je izgubila na značaju.

Ime Srebrenica prvi put se pojavljuje u jednom dokumentu iz arhiva dubrovačke vlasti od 16. avgusta 1352. godine. Logičan je zaključak od čega samo ime potiče, naravno od srebra kao plemenitog metala. Postoji podatak da je Srebrenica krajem XIV vijeka godišnje izdvajala 850 litara čistog srebra za kralja Tvrtka II.

U tom periodu Srebrenica je pripadala području Osat i bila jedan od značajnijih centara Podrinja. Srebrenica je imala svoju gradsku upravu sastavljenu od gradskog vijeća, sa knezom na čelu. Krajem XIV i početkom XV vijeka Srebrenica je pripadala u određenim periodima srednjovjekovnoj Srbiji, srednjovjekovnoj Bosni, Ugarskoj, da bi sredinom XV vijeka potpala pod tursku vlast.

Iz ovog perioda potiče i srednjovjekovna tvrđava “Stari grad“ ili “Srebrenik“ čiji se ostaci nalaze u neposrednoj blizini današnje Srebrenice, odnosno centra grada. Smatra se da je tvrđavu sagradio Despot Stefan Lazarević kako bi zaštitio grad i rudna nalazišta od Osmanlija, koji su mu prethodno preuzeli neka bitna rudna nalazišta na Kosovu i Metohiji. To se prije svega odnosilo na Novo brdo.

Pored ove tvrđave, na području današnje opštine, postojale su i tvrđave Kulina iznad Bujakovića i utvrđeni grad Đurđevac u blizini Perućca.

Pošto je već pomenuto Novo brdo, smatra se da je to bio jedan od najvećih srednjovjekovnih gradova u cijeloj Evropi. Nalazi se u blizini Gnjilana. Zanimljivo je da su Dubrovčani samo Novo brdo i Srebrenicu smatrali za gradove u tom periodu, jer su imali po procjenama oko 40.000 stanovnika, Novo brdo možda i nešto više. Za poređenje, “Vječni grad“ – Rim je u tom periodu po procjenama imao oko 15.000 stanovnika.

Ne postoji tačan podatak kada je Srebrenica dospjela pod tursku vlast. Različiti podaci govore da se to desilo 1440. godine ili nešto poslije 1459. godine, odnosno poslije pada Smedereva, kao tadašnje prijestonice Srbije. Ključ, kao sjedište srednjovjekovne Bosne, je pao pod vlast Osmanlija 1463. godine.

Nakon toga Srebrenica nije zadržala status kakav je imala i ranije, čak ni rudarstvo nije bilo toliko značajno kao u ranijem periodu, mada se razvijalo korištenje ljekovite vode Gubera. U vrijeme turske vladavine postojala je Nahija Srebrenica Bratova.

Značaj ljekovite vode posebno je porastao dolaskom Austrougara krajem XIX vijeka, koji su tu vodu komercijalizovali i počeli izvoziti po cijelom svijetu. Oni su, naravno, ponovo pokrenuli i rudarstvo. Početkom Prvog svjetskog rata krajem 1914. austrougarsku vojsku iz Srebrenice je nakratko istisnula srpska vojska poslije pobjede u okviru Cerske bitke i ofanzive koja je usljedila. Poslije Drugog svjetskog rata Srebrenica je ušla u sastav Kraljevine SHS i Kraljevine Jugoslavije i bila dio Drinske banovine, kao i središte sreza jedno vrijeme.

Nakon Drugog svjetskog rata Srebrenica se industrijski razvijala i dobila oblik sličan ovome koji je danas. U neposrednoj blizini grada formirane su industrijske zone (Potočari i Zeleni Jadar) koje su zapošljavale ogroman broj radnika. Takođe, Banja Guber je bila na “vrhuncu moći“ sa ogromnim brojem posjeta u toku godine. Broj stanovnika je tokom cijele istorije varirao, vidjeli smo čak i do 40.000. Početkom devedesetih bilo je skoro 6.000 stanovnika, dok danas u gradu ima zvanično oko 2.000 stanovnika.

Fotografije preuzete sa facebook.com.

M.V.

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *