Malta – ekonomski tigar i poslovi za ljude iz naše regije

Malta, odnosno zvanično Republika Malta, je ostrvska država u centralnom dijelu Sredozemnog mora. Fizički je najbliže italijanskom ostrvu Siciliji, a od afričkih država Tunisu i Libiji. Zbog toga je imala i ima ogroman strateški značaj. Republika Malta obuhvata tri ostrva. Pored najvećeg istoimenog ostrva, to su još ostrva Goco i Komina.

Od 1964. Malta je nezavisna država, a do tada je bila kolonija Velike Britanije. Naravno, uticaj Velike Britanije je i danas veoma veliki, a država je od 1974. dio britanskog Komonvelta, što podrazumijeva tijesnu vezu sa pomenutom državom. Takođe, Malta će prvog januara navršiti petnaest godina članstva u Evropskoj Uniji.

Procjenjuje se da Malta ima nešto više 415 hiljada stanovnika, što je čini jednom od najgušće naseljenih teritorija u svijetu.

U naslovu je upotrijebljen naziv “ekonomski tigar“ za Maltu iz razloga što rast privrede ove države podsjeća malo na rast privreda država Jugoistočne i Istočne Azije (Singapur, Hong Kong…) u periodu krajem prethodnog i u prvoj deceniiji dvadesetprvog vijeka. Te države su dobile naziv Istočnoazijski tigrovi, zbog izraženog ekonomskog rasta.

Ova država danas ima jednu od najbrže rastućih ekonomija u Evropskoj Uniji, ali i u svijetu. U prvom polugodištu 2018. godine, rast privrede je iznosio 5,1 %, a u 2017. je iznosio više od 4%, što je bilo daleko iznad rasta kompletne Evropske Unije (manje od 3%). Najviši rast u prethodnom periodu je zabilježen 2015. kada je iznosio 7%.

Bruto domaći proizvod (BDP) po glavi stanovnika je 2018. procijenjen je na nivou od 31.847 američkih dolara (USD). To je i dalje ispod evropskog prosjeka i daleko od Luksemburga koji je najbolji u EU po ovom kriterijumu sa 109 hiljada dolara po glavi stanovnika. Ako govorimo o većim i tradicionalno razvijenim državama Evropske unije, Malta je po ovom parametru najbliža susjednoj Italiji, čiji BDP po glavi stanovnika iznosi nešto manje od 36 hiljade američkih dolara. Najjača evropska ekonomija Njemačka, ima bdp po glavi stanovinka 50,8 hiljada USD. Kompletna Evropska unija ima BDP po glavi stanovnika na nivou od 37.800 USD, što znači da je Malta i dalje ispod evropskog prosjeka, ali će se ta razlika smanjivati iz godine u godinu. Jedan od razloga za to je taj što se Malta pridružila Evropskoj uniji znatno kasnije od navedenih država.

Ovo su podaci koji se odnose na nominalni BDP, a ako uvrstimo paritet kupovne moći Malta stoji i znatno bolje, jer joj je tada BDP po glavi stanovnika viši od 42 hiljade dolara. To je značajno veći rast nego što imaju Italija i Njemačka u ovom slučaju. Dakle, cjenovno Malta stoji odlično u odnosu na ostale države EU.

Kroz istoriju, ekonomija Malte se zasnivala na proizvodnji pamuka, duvana i brodogradnji. Glavna privredna grana Malte danas je turizam, što nije neobično za ostrvsku državu koja se nalazi na takvom geografskom položaju. Turizam kreira oko 25% ukupnog BDP-a Malte. Pored turizma, važni sektori malteške ekonomije su i finansijske usluge, zdravstvene usluge, edukacija, pomorske usluge i kreativna industrija. Učešće IT industrije, farmaceutske industrije i usluga dostiglo je nivo od 15% BDP-a i raste iz godine u godinu.

Dovoljan je samo ovaj pokazatelj da se zaključi da ekonomija države napreduje, jer razvijene države imaju natprosječno veće učećše ovih grana privrede u ukupnoj domaćoj proizvodnji.

Stopa nezaposlenosti je 4%, što prrdstavlja jednu od najnižih stopa nezaposlenosti u Evropi. To se u ekonomiji naziva strukturna nezaposlenost i ona ne može da se izbjegne, jer određeni broj ljudi iz raznih razloga ne može ili ne želi da radi.

Rekli smo već da Malta ima dobar strateški položaj, ali joj to stvara i određene probleme. Znamo da je u toku migrantska kriza u cijeloj Evropi, a jedna od najteže pogođenih država jeste Malta. Pošto predstavlja najbliži put iz Afrike ka Srednoj Evropi, suočava se sa velikim prilivom migranata.

Još neki od problema sa kojima se Malta suočava jesu nedostatak slatke vode, kao i sopstvenih energetskih izvora. Takođe, na Malti se proizvodi samo 20% proizvoda za vlastite potrebe.

Takođe, plate na Malti su relativno niže u odnosu na najrazvijenije države EU, što im i omogućava brz rast. “Satnica“ za konobare je oko 5 evra po satu, za kuvare do 10 evra, a uz to i agencije uzimaju proviziju, pa je to još niže. Važno je istaći i da su troškovi života najveći problem, jer se oni kreću od 400 do 1.000 evra na mjesečnom nivou, a samo za smještaj je potrebno izdvojiti oko 250 evra.

Planirano je da sektori na kojima će se bazirati dalji razvoj malteške ekonomije u narednom periodu budu edukacija i zdravstvo. Procjenjuje se da će Malti biti neophodna deset hiljada radnika u narednih nekoliko godina, što otvara prostor za dodatno zapošljavanje ljudi iz naše regije. Smatra se da će uslovi za dobijanje radne dozvole biti još jednostavniji, a viza ni danas nije potrebna. Takođe, jedna od potencijalnih prilika za još veći razvoj malteške ekonomije jeste i izlazak Britanije iz EU, zbog čega mnogi smatraju da će dobar dio britanskih firmi da registruje svoje poslove na ovim ostrvima, a sve u sklopu tijesne saradnje ovih država koju smo već pominjali.

Bez obzira na neke od problema koje smo naveli, Malta će nastaviti ubrzano da se razvija i narednih godina i na taj način stvara mogućnosti za zaposlenje ljudi iz naše regije.