Šta je afektivna vezanost i kako determiniše naše ponašanje?

Od presudnog značaja za formiranje ličnosti kao i za formiranje odnosa tokom odraslog doba jeste odnos koji dijete u najranijem uzrastu izgradi sa majkom.  Taj odnos naziva se afektivna vezanost, a formira se prema različitim autorima do pete godine života. Tvorac ove teorije je Dzon Bolbi koji odnos majka- dijete svrstava u primarnu potrebu. Dijete kroz odnos sa majkom od najranijeg uzrasta počinje da gradi sliku o sebi. U zavisnosti od povratne reakcije majke dijete, njenog senzibiliteta za dijete, dostupnosti da odgovori na potrebe djeteta dijete formira sliku o sebi, ali i o majci na osnovu toga da li mu je dostupna onda kada mu je potrebna i na koji način odgovara na njegove potrebe.

Postoje četiri obrasca afektivne vezanosti: siguran, izbjegavajući, ambivalentni i dezorganizovani.  Ponašanje osobe u odraslom dobu određuje u velikoj mjeri  kom tipu afektivne vezanosti pripada.

Osoba koja pripada sigurnom tipu afektivne vezanosti, jeste ona osoba kojoj je majka u ranom djetinjstvu bila dostupna kada god je bilo potrebno, pružala utočište, te je osoba stekla pozitivnu sliku kako o sebi tako i o okolini. Ovakve osobe su u odraslom dobu lako sklapaju prijateljstva, imaju pozitivno mišljenje o drugima, imaju zrele partnerske odnose.

Izbjegavajući obrazac karakteriše negativan model drugih i odbrambeno pozitivan model sebe. Njima majka u djetinjstvu nije bila uvijek dostupna da odgovori na potrebe, što se prenosi u odraslom dobu da takve osobe ne očekuju pomoć od drugih, imaju nisko mišljenje o drugima, uzdaju se isključivo u sebe. Ulažu isključivo u sebe, materijalne stvari i posao.

Ambivalentnom tipu majka je bila dostupna selektivno, odnosno reagovala je samo na pojedine signale. Ovakve ljude u odraslom dobu karakteriše nezrelost i nesamostalnost, u partnerskim vezama često su ljubomorni i posesivni. Konstantno se bore za naklonost i pažnju drugih.

Kod dezorganizovanog tipa majka je obično imala neke psihičke poremećaje, a dijete traumatično djetinjstvo. Ovakva djeca imaju negativan model i sebe i drugih. Žele da ostvare blizak odnos sa drugima ali ga se istovremeno i plaše. Karakteriše ih nisko samopouzdanje i nesigurnost. Rijetko ulaze u ljubavne veze, a iza svega stoji strah da će biti odbačeni.

Piše: M. U.