Koje krsne slave su najčešće kod Srba?

Može se reći da se nalazimo u periodu godine kada ima najviše slava, tako da je pitanje iz naslova teksta veoma aktuelno. Naročito je aktuelno, ako ne možete da stignete da posjetite sve prijatelje i rodbinu koji slave.

U periodu od oktobra do maja ima najviše slava, koje slavi najveći broj ljudi i smatra se da je, vjerovatno, razlog tome što je to period godine kada nema ili ima manje poljskih i šumskih radova.

Srbi se smatraju za jedini narod koji slavi krsnu slavu, a smatra se da su pordične slave nastale tako što su domaćini porodice uzimali za slavu ime svetitelja na čiji dan su se krstili, a naredne generacije su samo nastavljale tradiciju.

Sutra je Nikoljdan, a to je jedna od slava koju slavi najviše ljudi, što nas vraća na temu teksta. Kaže se da za Nikoljdan “pola Srba slavi, a pola ide na slavu“. Smatra se da su četiri krsne slave: Nikoljdan, Jovanjdan, Đurđevdan i Aranđelovdan najzastupljenije kod Srba, ali Srpska Pravoslavna Crkva ne raspolaže sa zvaničnim podacima, mada se procjene mogu uzeti sa velikom dozom pouzdanosti.

Bitno je istaći da postoje određene manje razlike kada je u pitanju učestalost pojavljivanja određenih svetitelja kod Srba koji žive u različitim državama u regiji.

Kada se govori o Srbima u Republici Srpskoj, odnosno u BiH, jedini zvanični podaci o učestalosti ponavljanja krsnih slava vezani su za Austrougarski popis iz 1879. godine. Po tom popisu najviše Srba je slavilo Đurđevdan – 5.533 porodice, a uz to se može dodati i 240 porodica koje su po tom popisu slavile Đurđic. Na drugom mjestu je bio Nikoljdan, sa 4.700 porodica, a potom su slijedili Jovanjdan sa 4.078 porodica, Sveti Stefan sa 1.578 porodica i Aranđelovdan sa 1.278 porodica.

Pored ovih pet, zastupljene su bile i sljedeće krsne slave: Sveti Luka, sa 546, Sveti Simeon Mirotočivi sa 503, Lazareva subota sa 429, Sveti Vasilije 340, Sveti Pantelija 282, Sveti Ignjatije 331, Kralj Dečanski 263, Evanđelista Marko 262, Miholjdan 258, Sveti Trifun 252, Sveti Toma 245, Sveti Ilija sa 222 i Apostoli Petar i Pavle, koji su bili krsna slava u 202 porodice.

Smatra se da se do danas broj porodica koje slave ove slave povećao za četiri puta.

Kada pričamo o Srbima u Srbiji i Crnoj Gori, Nikoljdan je slava koja je najviše zastupljena, bar prema procjenama koje se smatraju za pouzdane.

Što se tiče Srbije, o koliko porodica se približno radi, ne može da se utvrdi ni po prezimenima, jer i površno istraživanje dostupnih podataka pokazuje da različiti rodovi Jovanovića, Đorđevića, Petrovića, Markovića, Miloševića, Stojanovića, Stankovića i Nikolića, slave i po dvadesetak različitih slava, a  to su najčešća prezimena između Drine i Timoka.

Ako govorimo samo o Crnoj Gori, Sveti Nikola je zaštitnik mornara, pa je u Zeti i crnogorskom primorju Nikoljdan najzastupljeniji, jer su ove regije geografski uvijek bile okrenute prema moru. Vasojevići, najveće pleme u Crnoj Gori po tradiciji slave Aranđelovdan, a pripadnici plemena Drobnjaci slave Đurđevdan, mada neki rodovi slave Nikoljdan, Aranđelovdan i Savindan.

Ako sve podatke i procjene uporedimo vidimo da nema previše velikih odstupanja i da su, zaista, Nikoljdan, Đurđevdan, Jovanjdan i Aranđelovdan najzastupljenije krsne slave kod Srba, bilo gdje da oni žive. Bitno je naglasiti da je krsna slava, sigurno, jedan od najbitnijih dijelova tradicije kod Srba.

M.V.